Wciornastki w uprawie truskawki. Monitoring, szkodliwość, zwalczanie.
Wciornastki są to drobne owady o wydłużonym ciele, wielkości około 2 mm (Fot. 1). Postacie dorosłe i larwy wyglądają podobnie, różnią się występowaniem skrzydeł u postaci dorosłych. Larwy są mniejsze, często liczniej obserwowane na liściach (Fot. 2). Wciornastki notowane są na plantacjach truskawek w różnym nasileniu. Na roślinach truskawki występują dwa gatunki (bardzo do siebie podobne):
wciornastek różówek
wciornastek zachodni.
Różnią się zabarwieniem ciała, które może być jasnożółte lub jasnobrązowe, aż do brunatnego. Larwy są zwykle jaśniejszego koloru. Oba gatunki zasiedlają rośliny z rodziny różowatych. Wciornastek zachodni zasiedla również inne rośliny z licznych rodzin botanicznych. Jednakże gatunek ten, w przeciwieństwie do wciornastka różówka nie jest w stanie przetrwać zimy w naszych warunkach klimatycznych. Dlatego spotykany jest głównie w uprawach pod osłonami, rzadziej w uprawie polowej i jedynie w cieplejszych rejonach Polski.
Owady te do niedawna nie stanowiły większego zagrożenia. Jako gatunki ciepłolubne liczniej występowały w uprawie truskawki pod osłonami. Jednakże na ich liczniejsze występowanie w uprawach polowych w ostatnich latach wpłynęły warunki klimatyczne panujące w Polsce – wydłużający się okres wyższych temperatur. Również plantacje truskawek znajdujące się w pobliżu upraw pod osłonami (np. warzyw, czy roślin ozdobnych) są bardziej narażone na atak wciornastków.
Fot. 1. Wciornastek (Fot. E. Górska-Drabik)
Fot. 2. Żerujące larwy wciornastków (Fot. E. Górska-Drabik)
Szkodliwość
Zagrożenie ze strony wciornastków istnieje przez cały sezon wegetacyjny ze względu na występowanie tych szkodników nawet w kilkunastu pokoleniach w ciągu roku. Dorosłe wciornastki i ich larwy żerują razem wysysając soki komórkowe. Żerują głównie w pąkach kwiatowych i kwiatach, liczniej na odmianach owocujących w późniejszym okresie. Objawem obecności szkodników na liściach mogą być drobne, jasno zabarwione plamki, z czasem zasychające. Główna szkodliwość wciornastków wiąże się ze stratami ekonomicznymi. Mimo niewielkich rozmiarów ciała wciornastki mogą doprowadzić do poważnego obniżenia plonu owoców poprzez słabsze ich zawiązywanie oraz deformacje.
Fot. 3. Miejsce żerowania wciornastków oraz ich odchody (Fot. K. Golan)
Monitoring i zwalczanie wciornastków
Lustracje roślin należy prowadzić systematycznie od wiosny aż do zbioru owoców. Przeglądać należy młode organy roślinne, a przede wszystkim kwiaty, w których wciornastki chętnie się gromadzą. Podstawą podjęcia działań zwalczających jest stwierdzenie obecności szkodnika, a nie wyłącznie objawów żerowania. Uszkodzenia liści powodowane przez wciornastki mogą być mylone z objawami żerowania przędziorków. W przypadku wciornastków w miejscach żerowania można obserwować ich odchody w postaci czarnych, drobnych punktów (Fot. 3). Do monitorowania obecności wciornastków wykorzystywane są głównie niebieskie ale również żółte tablice lepowe. Umieszcza się je nad wierzchołkami roślin (max. 30 cm) i przegląda raz w tygodniu. Obecność kilkunastu osobników wciornastka różówka i zaledwie dwóch osobników wciornastka zachodniego na jednej tablicy wymaga przeprowadzenia zabiegów ograniczających populacje tych owadów. Istnieje możliwość zastosowania środka wabiącego wciornastka zachodniego do tablic lepowych w formie dyspensera z atraktantem, który zawiesza się w pobliżu tablicy lepowej.
Aktualnie nie ma wyodrębnionych preparatów zarejestrowanych do ograniczania liczebności wciornastków. Zabiegi chemiczne stosowane do zwalczania kwieciaka malinowca ograniczają jednocześnie występowanie wciornastków.
