Roztocz truskawkowiec i przędziorek chmielowiec, jak zwalczać te szkodniki jesienią, aby ograniczyć ich populację wiosną?

Który szkodnik był w sezonie 2026 najgroźniejszy dla plantacji truskawek w polu, pod osłonami niskimi i w tunelach? Z obserwacji plantacji prowadzonych przez doradców, wynika jedna, nietypowo jednoznaczna odpowiedź, roztocz truskawkowiec, któremu wiosenna pogoda dała doskonałe warunki do zbudowania liczebnej populacji. W tym artykule Albert Zwierzyński omawia biologię roztocza truskawkowca i przędziorka chmielowca, wskazuje właściwy termin zabiegów po zbiorach i po koszeniu liści, przedstawia pełne zestawienie zarejestrowanych akarycydów dla uprawy polowej i szklarniowej oraz wyjaśnia, jak technika oprysku, adiuwant i koncentrat aminokwasowy decydują o skuteczności całego programu. Na koniec zestawienie insektycydów na mszyce i zwójki, dwa szkodniki, które jesienią potrafią bez rozgłosu osłabić rośliny przed zimą.

Dlaczego roztocz truskawkowiec był najgroźniejszym szkodnikiem sezonu 2026?

Na pytanie o najgroźniejszego szkodnika truskawki każdy plantator odpowie trochę inaczej. Plantacje różnią się systemem uprawy, odmianą i regionem, a nasilenie poszczególnych szkodników przypada w różnych momentach sezonu. Mimo tej różnorodności sezon 2026 miał jednego wyraźnego lidera. Roztocz truskawkowiec (Phytonemus pallidus ssp. fragariae) znalazł wiosną warunki, które sprzyjały jego rozwojowi i namnażaniu, i na wielu plantacjach zbudował populację o dużej liczebności, zanim ktokolwiek zauważył pierwsze objawy.

Chciałbym udzielić jednej, oczywistej odpowiedzi i powiedzieć, że najgroźniejszym szkodnikiem sezonu 2026 w uprawie truskawki był roztocz truskawkowiec. Warunki do rozwoju i namnażania, szczególnie wiosną, były dla niego bardzo atrakcyjne.

Albert Zwierzyński,

Problem z tym szkodnikiem polega na tym, że jest mały, podstępny i praktycznie niewidoczny. Objawy na liściach, gdy  są widoczne, pojawiają się późno, kiedy straty są już bardzo duże. Pierwsze żerowanie przechodzi niezauważone. Roztocz żeruje głęboko u podstawy ogonków liściowych, na najmłodszych, listkach w „sercu” rośliny. Lubi się chować, a jego ciało jest drobne i przezroczyste. Nawet z binokularem lub zwykłą lupą identyfikacja jest trudna. Pewność daje dopiero mikroskop lub inne precyzyjne urządzenie powiększające, pod którym można zobaczyć osobniki i bez wątpliwości stwierdzić, że mamy do czynienia z roztoczem truskawkowcem.

W praktyce oznacza to jedno jeśli na plantacji widzimy skarłowaciałe, pomarszczone, skórzaste młode liście z brązowiejącymi brzegami, drobne kwiaty i owoce oraz ogólne zahamowanie wzrostu roślin, to szkodnik żeruje już od wielu tygodni. Lustracja powinna więc obejmować pobieranie najmłodszych listków z serc roślin i ich ocenę pod powiększeniem, a nie tylko oglądanie rozety z góry.

Biologia roztocza truskawkowca, temperatura, wilgotność i tempo rozwoju pokolenia.

Czas rozwoju jednego pokolenia roztocza truskawkowca jest silnie zależny od temperatury, co dobrze opisują dane literaturowe. W temperaturze 12,5°C rozwój pokolenia trwa 28 dni, w 15°C skraca się do 24 dni, w 20°C do 12 dni, a w 25°C do zaledwie 9 dni. Warto jednak pamiętać, że szkodnik preferuje temperaturę umiarkowaną, około 20°C, w której czuje się najlepiej, oraz bardzo wysoką wilgotność powietrza na poziomie 80 do 90 procent. To właśnie kombinacja umiarkowanego ciepła i dużej wilgotności odróżnia go od przędziorka chmielowca.

Przędziorek chmielowiec (Tetranychus urticae) wybiera warunki odwrotne, temperaturę 25°C i wyższą oraz raczej niską wilgotność powietrza, rzędu 40 do 50 procent. Dlatego oba szkodniki mogą występować na plantacjach w różnych momentach sezonu i w różnych miejscach, a program ochrony musi uwzględniać obie grupy. Na tej samej plantacji roztocz może dominować w zwartym, wilgotnym łanie odmiany o gęstym ulistnieniu, a przędziorek na przesuszonym, nasłonecznionym brzegu pola lub w gorącym tunelu.

Występowaniu roztocza truskawkowca sprzyja przede wszystkim mała dostępność światła. Powoduje ją zbyt duże zagęszczenie roślin, niewłaściwa rozstawa i odstęp sadzenia, a także osłony niskie, folia perforowana i agrowłóknina, które ograniczają dostęp światła do wnętrza rośliny. Podobnie działa zachwaszczenie, chwasty podwyższają wilgotność w łanie roślin, obniżają temperaturę i tworzą naturalne warunki do rozwoju szkodnika. Zaniedbana regulacja zachwaszczenia to zatem nie tylko konkurencja o wodę i składniki, lecz także bezpośrednie wsparcie dla populacji roztocza.

W ciągu sezonu roztocz truskawkowiec buduje cztery do pięciu pokoleń. Wiosną, przy temperaturze plus 8 do plus 10°C, rozpoczyna aktywność i żerowanie. Jeśli wiosna jest chłodniejsza, rozwój populacji trwa dłużej i skutki żerowania zauważymy dopiero w późniejszym okresie. Najczęściej w maju i czerwcu liczebność jest jeszcze stosunkowo niska, a szczyt przypada na lipiec i sierpień. Ten sezonowy rytm wyznacza strategię zwalczania.

Jesienne zwalczanie roztocza truskawkowca na plantacji truskawek.

Skoro szczyt liczebności przypada na lipiec i sierpień, zwalczanie roztocza truskawkowca powinno odbywać się po zbiorze, a najlepiej bezpośrednio po koszeniu liści. Usunięcie blaszek liściowych z plantacji otwiera dostęp cieczy roboczej do miejsc, do których przy pełnej masie liściowej dotrzeć jest bardzo trudno, czyli do serc roślin i podstaw ogonków, gdzie roztocz jest schowany i żeruje. Zabieg wykonany na skoszoną plantację ma zupełnie inną skuteczność niż ten sam preparat podany na zwarty łan.

Jeśli kosimy liście, usuwamy blaszki liściowe z naszej plantacji, to mamy możliwość, aby dotrzeć cieczą roboczą właśnie w te miejsca, w które dotrzeć jest bardzo trudno, gdy jest pełna masa liściowa.

Albert Zwierzyński,

Lipiec i sierpień są kluczowe również z innego powodu. Na początku września samice schodzą na zimowanie i szkodnik przyjmuje formy zimujące. Populacja, której nie ograniczymy w tym oknie, przezimuje w sercach roślin i wystartuje wiosną z wysokiego poziomu. Jeśli dodatkowo prowadzimy uprawę pod osłonami niskimi lub okrywamy truskawki agrowłókniną na zimę, aby chronić je przed niekorzystnymi warunkami, to tworzymy warunki, w których przezimowana populacja zaczyna się namnażać i żerować już wczesną wiosną i stanowi ogromne zagrożenie dla plonu. Sierpień i początek września to więc terminy, których nie wolno przegapić.

Jeden zabieg nie rozwiąże problemu, niezależnie od tego, czy zwalczamy roztocza, czy przędziorka. Trzeba wykonać kilka zabiegów, minimum trzy do czterech, a ich liczba i odstępy zależą od sytuacji na plantacji, od liczebności populacji i od tego, w jakim stadium rozwojowym znajdują się poszczególne formy szkodnika. Rozwój pokolenia trwa w sierpniu około 9 do 12 dni, więc kolejne zabiegi muszą trafiać w stadia, które poprzedni zabieg pominął. Dobrze przeprowadzona jesienna seria zabiegów pozwala naprawdę znacząco ograniczyć populację szkodliwych roztoczy i wejść w kolejny sezon z czystą plantacją.

Akarycydy zarejestrowane do zwalczania przędziorka chmielowca i roztocza truskawkowca w uprawie truskawki.

Tabela 1: Truskawka uprawiana w polu

Podział ze względu na stosowane substancje czynne. Stan rejestru środków ochrony roślin MRiRW: 30.07.2026 r.

Środek	Substancja czynna	Dawkowanie	Liczba zabiegów w sezonie	Termin stosowania	Okres karencji
Ortus 05 SC	fenpiroksymat 51,2 g/l	2,0 l/ha (przędziorek chmielowiec – zastosowanie małoobszarowe); 1,0–1,25 l/ha (roztocz truskawkowiec)	1	po wystąpieniu szkodnika, niezależnie od fazy rozwojowej rośliny, z zachowaniem okresu karencji	7 dni
Xapiro 05 SC	fenpiroksymat 50 g/l	1,5–1,8 l/ha przędziorek chmielowiec, roztocz truskawkowiec	1	BBCH 11-19 lub BBCH 41-59, lub od BBCH 71 do zbioru; nie stosować w kwitnieniu (BBCH 60-67)	7 dni
Nissorun Strong 250 SC	heksytiazoks 250 g/l	0,4 l/ha przędziorek chmielowiec	1	od fazy 3 liści właściwych do dojrzałości zbiorczej (BBCH 13-89), po wystąpieniu szkodnika; działa na jaja i stadia młodociane	3 dni
Kanemite 150 SC	acekwinocyl 164 g/l	1,2 l/ha przędziorek chmielowiec	1	wyłącznie po zakończeniu zbiorów (BBCH 91)	nie dotyczy (zabieg po zbiorach)
Milbeknock 10 EC	milbemektyna 10 g/l	1,25 l/ha przędziorek chmielowiec, przędziorek owocowiec, pordzewiacz, roztocz	2 (odstęp 7–10 dni)	przed kwitnieniem (do BBCH 60) i/lub po zbiorach (od BBCH 91)	nie dotyczy (zabiegi przed kwitnieniem / po zbiorach)

 

Uwagi praktyczne:

• Ortus 05 SC ma w truskawce rejestrację podstawową na roztocza truskawkowca oraz małoobszarową na przędziorka chmielowca, w obu przypadkach 1 zabieg w sezonie i 7 dni karencji.
• Nissorun Strong 250 SC działa na jaja, larwy i nimfy, nie zwalcza form dorosłych. W praktyce łączy się go z akarycydem zwalczającym stadia ruchome (np. fenpiroksymat).
• Kanemite 150 SC jest dopuszczony wyłącznie po zbiorach, to środek na obniżenie populacji zimującej.
• Abamektyna (m.in. Safran, Acaramik, Abamax) od 1.04.2024 r. nie może być stosowana w uprawie polowej ani w tunelach foliowych, wyłącznie w szklarniach o trwałej konstrukcji.

Akarycydy zarejestrowane do zwalczania przędziorka chmielowca i roztocza truskawkowca w uprawie truskawki.

Tabela 2: Truskawka uprawiana w szklarni

Wszystkie poniższe środki są w truskawce dopuszczone wyłącznie w szklarni o trwałej konstrukcji. Stan rejestru MRiRW: 30.07.2026 r.

Środek	Substancja czynna	Dawkowanie	Liczba zabiegów w sezonie	Termin stosowania	Okres karencji
Nealta	cyflumetofen 200 g/l	1,0 l/ha przędziorek chmielowiec, przędziorki, roztocz truskawkowiec	1	od wczesnej fazy rozwoju szkodnika, wg progów zagrożenia (BBCH 13-89) oraz po zbiorach (BBCH 91-97)	1 dzień
Ruler 10 EC	fenazachina 100 g/l	2,0 l/ha przędziorek chmielowiec	1	od pierwszych objawów żerowania, BBCH 15-91; nie stosować, gdy wprowadzane są owady zapylające	3 dni
Pyranica 20 WP	tebufenpirad 200 g/kg	0,5 kg/ha przędziorek chmielowiec, roztocz truskawkowiec	1	po zauważeniu szkodnika i przekroczeniu progu szkodliwości	3 dni
Acaramik 018 EC	abamektyna 18 g/l	1,2 l/ha przędziorek chmielowiec	1	przed kwitnieniem (BBCH 00-49) lub po kwitnieniu (BBCH 71-99)	3 dni
Safran 018 EC	abamektyna 18 g/l	1,2 l/ha przędziorek chmielowiec	1	przed kwitnieniem (BBCH 00-49) lub po kwitnieniu (BBCH 71-99)	3 dni

Uwagi praktyczne:

• Nealta (cyflumetofen) ma najkrótszą karencję (1 dzień) i zwalcza także roztocza truskawkowca.
• Ruler 10 EC (fenazachina), nie stosować w okresie, gdy do szklarni wprowadzane są owady zapylające.
• Pyranica 20 WP (tebufenpirad) i Ruler 10 EC należą do tej samej grupy IRAC 21A co fenpiroksymat, nie stosować ich po sobie, przedzielić środkiem z innej grupy (25A cyflumetofen, 6 abamektyna).

Źródło: rejestr środków ochrony roślin MRiRW, wyszukiwarka zastosowań (aktualizacja 30.07.2026). Karencja i liczba zabiegów uzupełnione z etykiet producentów (Sumi Agro, Synthos Agro, Sharda, BASF, Certis Belchim). Opracowano: 06.09.2026. Przed zabiegiem zawsze sprawdzić aktualną etykietę, stan rejestru zmienia się w ciągu sezonu.

Zwróćmy uwagę na dwa praktyczne wnioski z tabel. Po pierwsze, w uprawie polowej większość akarycydów ma tylko jeden zabieg w sezonie, więc serię trzech do czterech zabiegów po zbiorach trzeba zbudować z preparatów o różnych substancjach czynnych i różnych grupach IRAC, a nie z powtórzeń tego samego środka. Po drugie, preparaty o działaniu na jaja i stadia młodociane, jak heksytiazoks, wymagają partnera zwalczającego formy ruchome. Rotacja substancji czynnych to nie tylko wymóg etykiety, ale podstawowe zabezpieczenie przed narastaniem odporności, która u przędziorka chmielowca rozwija się bardzo szybko.

Przędziorek chmielowiec stanowi zagrożenie wiosenne, które warto skontrolować jesienią i podjąć kroki.

Mówiąc o roztoczu truskawkowcu, nie zapominamy o przędziorku chmielowcu. Jego identyfikacja jest znacznie łatwiejsza, dorosłe osobniki, jaja i charakterystyczne przebarwienia na dolnej stronie liści widać pod zwykłą lupą, a przy dużej liczebności także gołym okiem. Największe zagrożenie stanowi wiosną, w okresie kwitnienia i po kwitnieniu, kiedy wysoka temperatura w tunelach i suche powietrze pozwalają mu szybko budować kolejne pokolenia.

Jesienne zabiegi na roztocza są jednak dobrą okazją, by sprawdzić, czy na plantacji są przędziorki i w jakim stadium rozwojowym się znajdują. Jeśli lustracja potwierdzi obecność form ruchomych i jaj, dobór akarycydu do serii jesiennej powinien uwzględniać oba szkodniki. W tabelach powyżej znajduje się informacja, które preparaty zwalczają wyłącznie przędziorka, a które również roztocza truskawkowca. Wybierając środek działający na oba gatunki, ograniczamy liczbę zabiegów i koszty, a jednocześnie obniżamy populację zimującą przędziorka, która wiosną zaatakowałaby rośliny w najbardziej wrażliwej fazie.

Bardzo ważna jest technika zabiegu akarycydowego.

Przy szkodliwych roztoczach technika wykonania zabiegu jest równie ważna jak wybór preparatu. Roztocz siedzi głęboko w „sercu” rośliny, przędziorek na dolnej stronie liści, a większość akarycydów działa kontaktowo. Ciecz robocza musi więc dotrzeć do wszystkich zielonych części rośliny i bardzo dobrze je pokryć. Dlatego stosujemy wyższą ilość cieczy, 600 do 700, a nawet do 1000 litrów na hektar. Oszczędzanie na wodzie przy zabiegu akarycydowym to oszczędność pozorna, bo słabo pokryta plantacja wymaga dodatkowych zabiegów.

Najlepiej, aby zabieg był wykonywany belką typu „Fragaria”, której rozpylacze ustawione pod różnymi kątami obrabiają rośliny z boku i od dołu, lub belką z pomocniczym strumieniem powietrza, który rozchyla liście i wtłacza kroplę do wnętrza rozety. Oba rozwiązania znacząco zwiększają powierzchnię pokrycia w porównaniu z klasyczną belką polową. Na skoszonej plantacji efekt jest jeszcze lepszy, bo ciecz trafia bezpośrednio na odrastające, najmłodsze listki, na których roztocz żeruje.

Do zabiegu akarycydowego warto dodać adiuwant bardzo dobrej jakości, ale nie każdy adiuwant jest dedykowany do tej grupy preparatów. W zabiegach na roztocza szukamy przede wszystkim adiuwantu, który przylepia ciecz roboczą do blaszki liściowej, ogranicza jej straty przez spływanie i zmywanie, a tym samym zatrzymuje więcej substancji czynnej na roślinie. Klasyczne zwilżacze obniżające napięcie powierzchniowe poprawiają rozlanie kropli, ale nie zabezpieczają osadu przed zmyciem i nie przedłużają jego działania.

Dwa sprawdzone standardy, obecne od kilku lat na polskim rynku, to Protector i Optymal Film. Optymal Film zawiera 96,3 procent oligomerów terpenowych pochodzenia roślinnego. Po naniesieniu na liść tworzy elastyczny film, który zwiększa retencję i przyczepność kropli, ogranicza znoszenie i zmywanie przez deszcz, a jednocześnie ułatwia wnikanie substancji czynnej przez kutykulę i częściowo ogranicza odparowanie wody z cieczy roboczej. Dawka zależy od ilości wody, 200 ml na 100 l przy zabiegach do 400 l/ha oraz 100 ml na 100 l przy zabiegach powyżej 500 l/ha, czyli przy typowym zabiegu akarycydowym w 600 do 1000 l wody będzie to 0,6 do 1 l/ha. Produkt dostępny jest w opakowaniach 1 i 5 l.

Protector to adiuwant firmy Bioagris oparty na produktach oligomeryzacji beta-pinenu (96 procent). Po naniesieniu polimeryzuje pod wpływem światła dziennego w ciągu około godziny, tworząc elastyczną powłokę, która według producenta chroni ciecz roboczą przez 7 do 10 dni. Zalecana dawka do preparatów kontaktowych, a więc do większości akarycydów, wynosi 300 do 400 ml/ha, do preparatów systemicznych i nawozów dolistnych 200 do 250 ml/ha. Producent zastrzega, by nigdy nie wlewać go bezpośrednio do opryskiwacza, należy przygotować roztwór wstępny w osobnym naczyniu i dodać go jako ostatni składnik cieczy. Każdy z tych adiuwantów powinien trafić do zbiornika przy każdym zabiegu akarycydowym.

Koncentrat aminokwasowy jako wsparcie zabiegu akarycydowego.

Drugim rozwiązaniem wspierającym działanie akarycydów są dobre, sprawdzone koncentraty aminokwasowe. Wolne aminokwasy w cieczy roboczej działają dwukierunkowo. Z jednej strony poprawiają właściwości samej cieczy i ułatwiają pobieranie substancji czynnej przez tkanki liścia, dzięki czemu akarycyd ma warunki, by zadziałać lepiej. Z drugiej strony wspierają regenerację rośliny po koszeniu i po stresie związanym z żerowaniem szkodnika, przyspieszając odbudowę aparatu asymilacyjnego, który w sierpniu i wrześniu decyduje o zawiązywaniu pąków kwiatowych na kolejny sezon.

Przykłady dobrych koncentratów aminokwasowych, które powinniśmy stosować razem z akarycydami, to Terra-Sorb Complex, Kaishi i Aminovital Power. Aminovital Power to bardzo skoncentrowany preparat w formie proszku, zawiera 80 procent wolnych aminokwasów i 12 procent azotu organicznego, czyli 800 g dostępnych aminokwasów w kilogramie produktu. Dolistnie w uprawach jagodowych stosuje się 0,5 do 1,5 kg/ha; przy zabiegu akarycydowym po koszeniu w praktyce wystarcza 0,5 do 1 kg/ha. Preparat obniża pH cieczy roboczej, jest dopuszczony w rolnictwie ekologicznym i według producenta może być mieszany z większością środków ochrony roślin, przy czym przed każdą aplikacją należy sprawdzić mieszalność w mniejszej objętości wody i odczekać 30 minut.

Kaishi firmy Sumi Agro to płynny koncentrat wolnych L-aminokwasów pochodzenia roślinnego, uzyskiwanych w procesie hydrolizy enzymatycznej: 12 procent wolnych aminokwasów i 2 procent azotu organicznego, pełny profil 19 aminokwasów, pH około 5. Producent podaje ogólne dawki dolistne 1,5 do 2 l/ha i potwierdza możliwość łączenia z fungicydami, akarycydami i insektycydami. Terra-Sorb Complex firmy Bioiberica, zawiera 20 procent wolnych aminokwasów, 5,5 procent azotu ogólnego oraz mikroelementy, bor, żelazo, magnez, cynk, mangan i molibden. Stosuje się go dolistnie w dawce 0,5 do 1,5 l/ha i, jak podaje dystrybutor, często wykorzystuje jako środek podnoszący skuteczność innych preparatów. W każdym przypadku obowiązuje próba mieszalności przed pierwszym połączeniem z konkretnym akarycydem.

Mszyce na truskawce, lustracja i dobór insektycydu

Na koniec dwie grupy szkodników, które nie są tak dokuczliwe jak roztocza, ale mogą wyrządzić duże straty, jeśli przeoczymy intensywność ich występowania. Pierwsza to mszyce. Różne gatunki mszyc mogą zasiedlać truskawki, szczególnie młode listki odrastające po koszeniu. Same w sobie nie są szkodnikami zbyt uciążliwymi, ale jeśli nie prowadzimy lustracji, a w pobliżu znajdują się inne uprawy lub rośliny, które mszyce preferują i które sprzyjają ich rozwojowi, będą one przechodziły na truskawki i zasiedlały najmłodsze liście.

Aby kolonia mszyc nie rozbudowała się nadmiernie i nie stała się realnym zagrożeniem, podstawą jest regularna lustracja plantacji. Po określeniu progu ekonomicznego zagrożenia wykonujemy zabieg odpowiednim insektycydem. Do insektycydów, podobnie jak do akarycydów, warto dodać adiuwant Protector lub Optymal Film oraz koncentrat aminokwasowy Aminovital Power. Poniżej zestawienie insektycydów dopuszczonych do zwalczania mszyc w uprawie truskawki.

Insektycydy zarejestrowane do zwalczania mszyc w uprawie truskawki.

Tabela 1: Mszyce (mszyca truskawkowa, mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana i inne)

Środek	Substancja czynna	Rodzaj uprawy	Dawkowanie	Liczba zabiegów w sezonie	Termin stosowania	Okres karencji
Teppeki 50 WG	flonikamid 500 g/kg	pole i pod osłonami	0,14 kg/ha	2, odstęp co najmniej 7 dni	po wystąpieniu mszyc, od ukazania się pąków kwiatowych na dnie rozety do wybarwienia większości owoców (BBCH 55-87); w polu od kwietnia do sierpnia	3 dni
Apis 200 SE	acetamipryd 200 g/l	pole	0,15 l/ha	1	od początku rozwoju kwiatostanu do końca kwitnienia (BBCH 51-69; Artiler do BBCH 65); zwalcza także kwieciaka, zmieniki i zwójki	7 dni
Decis Mega 50 EW	deltametryna 50 g/l	pole	0,25 l/ha	2, odstęp co najmniej 14 dni	po wystąpieniu pierwszych kolonii mszyc, od końca rozwoju rozłogów do początku dojrzewania owoców (BBCH 49-81)	3 dni
Dyno 2.5 EC	deltametryna 25 g/l	pole	0,5 l/ha	2, odstęp co najmniej 14 dni	po wystąpieniu pierwszych kolonii mszyc (BBCH 49-81)	7 dni
Especially	esfenwalerat 50 g/l	pole	0,2 l/ha	2, odstęp co najmniej 10 dni	po wystąpieniu szkodnika, do początku dojrzewania owoców (BBCH 81), z wyłączeniem kwitnienia (BBCH 60-69); zwalcza też zmiennika lucernowca	14 dni
Sivanto Prime	flupyradifuron 200 g/l	szklarnia	0,5 l/ha	2, odstęp co najmniej 10 dni	po pojawieniu się szkodnika, od 5. liścia do końca dojrzewania owoców (BBCH 15-89)	3 dni
Benevia 100 OD	cyjanotraniliprol 100 g/l	szklarnia	750 ml/ha	2, odstęp co najmniej 7 dni	mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana; od 2. liścia do końca zbiorów (BBCH 12-89)	1 dzień
Verimark 200 SC	cyjanotraniliprol 200 g/l	szklarnia	375 ml/ha, podlewanie przez system nawadniania kroplowego	4, odstęp co najmniej 7 dni	mszyca brzoskwiniowo-ziemniaczana i światłówka naziemnica; od 2. liścia do końca zbiorów (BBCH 12-89); limit 150 g s.cz./ha/rok łącznie z Benevia	1 dzień

Uwagi:

• Flonikamid (Teppeki) działa powoli, mszyce przestają żerować po kilku godzinach, ale giną po kilku dniach.
• Acetamipryd (Apis) ma tylko jeden zabieg w sezonie i 7 dni karencji, za to zwalcza jednocześnie kwieciaka, zmieniki i zwójki, więc najlepiej wykorzystać go przed kwitnieniem jako zabieg łączony.
• Pyretroidy (deltametryna, esfenwalerat) są nieselektywne i szkodliwe dla drapieżnych roztoczy oraz pasożytniczych błonkówek. W polu stosuj je przed kwitnieniem, nigdy w czasie oblotu pszczół. Zwróć uwagę, że karencja różni się między formulacjami deltametryny.
• Flupyradifuron (Sivanto Prime i odpowiedniki) oraz cyjanotraniliprol (Benevia, Verimark) są w truskawce dopuszczone wyłącznie w szklarni o trwałej konstrukcji, izolowanej od podłoża.
• Grupy IRAC do rotacji: flonikamid 29, acetamipryd 4A, flupyradifuron 4D, pyretroidy 3A, cyjanotraniliprol 28, azadyrachtyna UN, kwasy tłuszczowe UNE.

Źródło: rejestr środków ochrony roślin MRiRW, wyszukiwarka zastosowań (aktualizacja 30.07.2026). Karencja i liczba zabiegów uzupełnione z etykiet producentów. Opracowano: 06.09.2026. Przed zabiegiem zawsze sprawdzić aktualną etykietę, stan rejestru zmienia się w ciągu sezonu.

Zwójki i gąsienice uszkadzające liście.

Druga grupa to zwójki, czyli gąsienice różnych gatunków motyli występujących dość powszechnie, które jesienią mogą pojawiać się na plantacji. W małej liczebności nie stanowią większego zagrożenia. Gdy ich liczebność wzrośnie, powodują zwijanie i zakręcanie liści, budują oprzęd, a dotarcie substancji czynnej do szkodnika ukrytego w zwiniętym liściu staje się praktycznie niemożliwe. Dlatego zwójki zwalcza się skutecznie tylko w stadium młodych gąsienic, zanim zabezpieczą się przędzą.

Regularna lustracja i określenie liczebności aktywnych gąsienic na plantacji pozwalają wyznaczyć właściwy termin zabiegu. Drugim sposobem monitoringu jest instalowanie pułapek z feromonem dla gatunku, który może się pojawić na danym stanowisku. Na podstawie oblotu dorosłych osobników określamy przekroczenie progu szkodliwości i przewidywany moment wylęgu larw z jaj, a wtedy wprowadzamy odpowiedni środek ochrony roślin. Zabieg trafiony w wylęg, na stadia L1 i L2, jest wielokrotnie skuteczniejszy niż ten wykonany na gąsienice już schowane w oprzędzie.

Insektycydy zarejestrowane do zwalczania zwójek w uprawie truskawki.

Tabela 2: Zwójki (zwójka truskaweczka, zwójka poziomeczka, zwójka różóweczka i inne) oraz gąsienice uszkadzające liście

Środek	Substancja czynna	Uprawa	Dawkowanie	Liczba zabiegów w sezonie	Termin stosowania	Okres karencji
Apis 200 SE	acetamipryd 200 g/l	pole	0,15 l/ha	1	zwójka poziomeczka, zwójka truskaweczka; od początku rozwoju kwiatostanu do końca kwitnienia (BBCH 51-69)	7 dni
Affirm 095 SG	benzoesan emamektyny 9,5 g/kg	pole, pod osłonami i szklarnia	1,5 kg/ha	2, odstęp co najmniej 7 dni	zwójka truskaweczka, zwójka poziomeczka, gąsienice sówkowatych; pole i tunel: BBCH 11-55 lub 71-89 (nie w kwitnieniu); szklarnia: BBCH 11-89. Zabieg na młode gąsienice	3 dni
SpinTor 240 SC	spinosad 240 g/l	pole	0,32 do 0,4 l/ha	2, odstęp co najmniej 10 dni	zwójka różóweczka, zwójka bukóweczka, zwójka siatkóweczka; przed kwitnieniem (BBCH 51-59) lub po kwitnieniu do końca dojrzewania (BBCH 70-89); na najmłodsze stadia gąsienic	3 dni
Decis Mega 50 EW	deltametryna 50 g/l	pole	0,25 l/ha	2, odstęp co najmniej 14 dni	zwójka różóweczka i inne zwójki; po wystąpieniu szkodnika, BBCH 49-81	3 dni
Dyno 2.5 EC	deltametryna 25 g/l	pole	0,5 l/ha	2, odstęp co najmniej 14 dni	zwójka różóweczka, truskaweczka, poziomeczka, jabłoneczka jesienna, złocienióweczka; BBCH 49-81	7 dni
DiPel DF	Bacillus thuringiensis subsp. kurstaki ABTS-351	pole	0,5 do 1 kg/ha	do 8, odstęp co najmniej 7 dni	gąsienice uszkadzające liście; w momencie pojawienia się gąsienic, najlepiej stadia L1 i L2; wyższa dawka przy starszych gąsienicach	nie stosować w dniu zbioru
XenTari WG	Bacillus thuringiensis var. aizawai ABTS-1857	pole	1 kg/ha	do 8, odstęp co najmniej 6 dni	gąsienice uszkadzające liście; na młode stadia gąsienic	nie stosować w dniu zbioru

Uwagi:

• Zwójki zwalcza się skutecznie tylko w stadium młodych gąsienic, zanim zwiną liście i zabezpieczą się przędzą. Po zwinięciu liścia większość środków kontaktowych nie dociera do szkodnika. Monitoring pułapkami feromonowymi pozwala trafić w moment wylęgu.
• Benzoesan emamektyny (Affirm) i spinosad (SpinTor) to środki o działaniu żołądkowym, dobrze wnikające w tkankę liścia, z krótką karencją 3 dni. Nadają się do stosowania po kwitnieniu i w trakcie zbiorów.
• Bacillus thuringiensis (DiPel, XenTari) działa wyłącznie po zjedzeniu przez gąsienicę i tylko na młode stadia. Zabieg wykonuj wieczorem, przy temperaturze powyżej 15°C, i powtarzaj co 7 dni w okresie wylęgu. Nie ma karencji poza zakazem oprysku w dniu zbioru, dlatego to podstawowe rozwiązanie w czasie zbiorów i w produkcji z ograniczoną pozostałością.
• Pyretroidy działają szybko, ale niszczą faunę pożyteczną i przy częstym stosowaniu wywołują wtórne namnażanie przędziorków. W polu najlepiej jednorazowo przed kwitnieniem, łącznie z zabiegiem na kwieciaka.
• Acetamipryd zwalcza zwójkę poziomeczkę i truskaweczkę tylko w jednym zabiegu w sezonie; w praktyce jest to zabieg przed kwitnieniem, który łączy zwalczanie kwieciaka, mszyc i zwójek.
• Grupy IRAC do rotacji: benzoesan emamektyny 6, spinosad 5, Bacillus thuringiensis 11A, pyretroidy 3A, acetamipryd 4A, azadyrachtyna UN.

Źródło: rejestr środków ochrony roślin MRiRW, wyszukiwarka zastosowań (aktualizacja 30.07.2026). Karencje i liczby zabiegów uzupełnione z aktualnych etykiet producentów. Opracowano: 06.09.2026. Przed zabiegiem zawsze sprawdzić aktualną etykietę środka, stan rejestru zmienia się w ciągu sezonu.

Zarówno mszyce, jak i gąsienice uszkadzają liście, a więc aparat asymilacyjny, który późnym latem i jesienią odpowiada za dostarczanie roślinie asymilatów w okresie wiązania pąków kwiatowych. Jeśli przeoczymy występowanie tych szkodników i pozwolimy im się nadmiernie namnożyć, rośliny w słabszej kondycji zawiążą mniej pąków kwiatowych i wejdą w spoczynek zimowy osłabione. Straty z jesieni zobaczymy dopiero w plonie kolejnego sezonu, kiedy nie będzie już czego naprawiać.

Jesienny program ochrony truskawki przed roztoczami i szkodnikami liści.

Zwalczanie roztocza truskawkowca wygrywa się po zbiorach, a nie wiosną. Serię minimum trzech do czterech zabiegów akarycydowych zaczynamy bezpośrednio po koszeniu liści, gdy ciecz robocza ma dostęp do „serc” roślin, i kończymy przed początkiem września, zanim samice zejdą na zimowanie. Zabiegi budujemy z preparatów o różnych substancjach czynnych i grupach IRAC, łącząc środki na formy ruchome ze środkami działającymi na jaja i stadia młodociane, zgodnie z tabelami dla uprawy polowej lub szklarniowej. Każdy zabieg wykonujemy w 600 do 1000 l wody na hektar, belką Fragaria lub z pomocniczym strumieniem powietrza, z dodatkiem adiuwantu przylepiającego (Protector lub Optymal Film) i koncentratu aminokwasowego (Aminovital Power, Kaishi lub Terra-Sorb Complex). Przy okazji tych zabiegów kontrolujemy przędziorka chmielowca i dobieramy akarycyd działający na oba gatunki. Równolegle prowadzimy lustrację młodych liści na obecność mszyc i gąsienic zwójek, a na stanowiskach z historią zwójek wieszamy pułapki feromonowe, by trafić zabiegiem w wylęg. Ograniczamy zachwaszczenie i nie dopuszczamy do nadmiernego zagęszczenia łanu, bo cień i wilgoć to najlepszy sojusznik roztocza.

To jesienne zwalczanie szkodliwych roztoczy jest tak kluczowo ważne, że przy dobrym przeprowadzeniu tych zabiegów możemy naprawdę znacząco ograniczyć populację szkodników. Jeżeli przeoczymy występowanie mszyc i gąsienic, rośliny w słabszej kondycji zawiążą mniej pąków kwiatowych i wejdą w okres spoczynku zimowego osłabione.

Albert Zwierzyński,