Warunki pogodowe jakie wystąpiły podczas tegorocznej zimy mają niekorzystny wpływ na przezimowanie roślin jagodowych.
Wejście w okres spoczynku zimowego roślin borówek zależy m. in. od długości okresu wegetacyjnego, fotoperiodu i zmieniających się temperatur. Ma to związek z aklimatyzacją, czyli przystosowaniem do zmiennych warunków środowiska. Uśpione rośliny wymagają przejścia okresu chłodzenia, który dla borówki wysokiej wynosi 800-1500 godzin w temperaturze od 0°C do +7°C. Po zakończeniu okresu chłodzenia, rośliny przechodzą fazę deaklimatyzacji/rozhartowywania, która zazwyczaj występuje od później zimy do wiosny. Jest to faza, w której zmniejsza się mrozoodporność roślin. Zależy ona również od odmiany. Po przejściu deaklimatyzacji/rozhartowywania rozwój pąków może nastąpić już po wystąpieniu wysokich temperatur. Odporność na uszkodzenia mrozowe różni się także w zależności od części rośliny. Część zdrewniała jest odporniejsza niż pąki, natomiast pąki wegetatywne są odporniejsze na niskie temperatury od pąków kwiatowych. Poziom uszkodzeń zależy w dużym stopniu od etapu rozwoju rośliny, dynamiki zmian temperatury w okresie zimy oraz od tego jak niska temperatura wystąpi po okresie rozhartowania.
[betteroffer taxonomy=”borowka_cat”]To co widzisz stanowi tylko niewielki fragment dostępnego artykułu. Możesz już teraz wykupić dostęp do całości klikając w przycisk poniżej.[/betteroffer][betterpay amount=”98.40″ button=”images/buynow_1.png” description=”Dostęp do treści artykułu” validity=”0″ validity_unit=”d” ids=”” taxonomy=”borowka_cat”]
Na osłabienie mrozoodporności borówki wpływa zarówno późne wejście roślin w stan spoczynku zimowego, spowodowane nadmiernym nawożeniem azotowym, jak i zbyt wczesne rozpoczęcie cięcia zimowego. Czynniki te pobudzają wzrost borówki, co dodatkowo naraża ją na uszkodzenia mrozowe. Duże ryzyko przemarznięć roślin borówki występuje w zagłębieniach terenu, w których występują zastoiska mrozowe. Bardzo niebezpieczna dla przezimowania borówki jest również wysoka wilgotność podłoża jesienią. Mokry i zimny wrzesień oraz październik dodatkowo mogą przyczynić się do powstania uszkodzeń mrozowych.
Borówka wysoka wykazuje wysoką mrozowytrzymałość, nawet do -30°C, podczas zim ze stałą temperaturą powietrza i okrywą śnieżną.
Rys. 1. Układ temperatur zimą 2017/2018 (Karczmiska woj. lubelskie)
Miniona zima nie zapewniła tych warunków (rys. 1.). Ciepły grudzień z dodatnimi temperaturami w ciągu dnia i styczeń z wahaniami temperatur, mogły spowodować słabe wejście roślin w spoczynek zimowy, a następnie szybkie rozhartowanie. Rośliny borówki tracą mrozowytrzymałość w temperaturach powyżej 0°C. Po utracie mrozoodporności krzewy borówki mogą być uszkodzone już przy temperaturach wynoszących niewiele poniżej 0°C. W lutym temperatury były ujemne zarówno w ciągu dnia, jak i nocą. Jednak spadki temperatury w końcówce lutego/początek marca do granic -20°C, przy niewielkiej ilości pokrywy śnieżnej spowodowały poważne uszkodzenia wcześniej rozhartowanych roślin (zwłaszcza pąków). Na uszkodzenia pąków borówki najbardziej narażone są odmiany wczesne oraz uprawiane na terenach z zastoiskami mrozowymi. (Pierwsze informacje z oceny uszkodzeń po ostatniej zimie zostaną przedstawione w następnej informacji w tym tygodniu)
Uszkodzenia mrozowe systemu korzeniowego i pędów borówki (przemrożony zdrewniały pęd na przekroju jest brązowy, pęd nieuszkodzony jest biały) będą utrudniać przewodzenie wody i składników odżywczych. Efekty mogą widoczne od razu lub dopiero podczas kwitnienia albo owocowania, kiedy uszkodzone pędy zaczną więdnąć i obumierać. Jednak najbardziej wrażliwe na szkody mrozowe są pąki borówki, których przemarzanie notowane jest na większości odmian.
Mrozoodporność pąków kwiatowych borówki zależy przede wszystkim od ich fazy rozwojowej. Zimą, w stanie uśpienia pąków, gdy łuski okrywające są zamknięte – występuje minimalne ryzyko uszkodzenia pąków przez mróz. Jednak wiosną lub po rozhartowaniu krzewów sytuacja zmienia się diametralnie.
Nabrzmiewające pąki, które nabrzmiewają już w temperaturze +3°C, tolerują temperaturę od -9°C do -12°C. Podczas kolejnego etapu, którym jest pękanie pąków kwiatowych, wytrzymują one spadki temperatury od -6°C do -9°C. Następnym etapem jest rozsypywanie się kwiatostanów na poszczególne pąki. Wówczas spadek temperatury do -4°C lub -6°C może spowodować poważne uszkodzenia pąków. Faza różowego pąka toleruje temperaturę do -4°C lub -5°C. Na etapie białego pąka spadek temperatury do -3 °C lub -4°C może przyczynić się do uszkodzenia pąków. W kolejnym etapie, gdy kwiaty zaczynają się otwierać tolerują już tylko minimalne temperatury wynoszące od -2°C do -4°C, a podczas pełni kwitnienia do -2°C. Natomiast najwrażliwszą fazą kwitnienia borówki jest opadanie płatków i odsłanianie zawiązków owoców, które zostają uszkodzone już w temperaturze 0°C.
Fot.1. Nabrzmiewanie –9°C do –12°C
Fot. 2. Pękanie pąków –6°C do –9°C
Fot. 3. Rozsypywanie się pąków kwiatowych –4°C do –6°C
Fot. 4. Różowy pąk –4°C lub –5°C
Fot. 5. Biały pąk –3°C do –4°C
Fot. 6. Początek kwitnienia –2°C do –4°C
[/betterpay]
