Kontakt:      mail. z.jarosz@doradcajagodowy.pl                tel. +48 500 453 102

Praca wstaje z kolan! Jak wybrać system rynnowy pod truskawkę w tunelu? Mateusz Antas | Z gleby w kokos, odc. 10

Ile kosztuje wstanie z kolan, czyli przeniesienie truskawki z zagonu na rynny? I czy rynna podwieszana pod konstrukcją tunelu jest lepsza od rynny opartej na słupkach? W dziesiątym odcinku cyklu „Z gleby w kokos”, nagranym w Stacji Badawczo-Rozwojowej firmy Boryna, dr hab. Zbigniew Jarosz rozmawia z Mateuszem Antasem, założycielem firmy AZ Tunel. Tematem są rynny uprawowe, wybór między systemem stojącym, podwieszanym i przesuwnym, wysokość rynny, spadek, materiał i profil, żywotność, koszt na hektar oraz to, co dzieje się pod rynnami.

To czwarta rozmowa z Mateuszem Antasem w tym cyklu. Wcześniej mówiliśmy o kosztach tuneli, ich wymiarach i ustawieniu oraz o folii. Firma AZ Tunel jest partnerem cyklu w zakresie konstrukcji tunelowych, folii i rynien. Rynny to element, który najbardziej zmienia codzienną pracę w gospodarstwie. Zbiór, sadzenie i usuwanie rozłogów odbywają się na stojąco, a nie na kolanach.

Rynny stojące, podwieszane czy przesuwne, jakie systemy są dostępne?

AZ Tunel ma w ofercie zarówno rynny oparte na słupkach, jak i rynny podwieszane pod konstrukcją tunelu. W systemie podwieszanym firma wykonuje też rozwiązanie przesuwne, ale jak mówi Mateusz Antas, realizuje się je rzadko. W wersji AZ Tunel rynny przesuwają się w poziomie, na boki, a nie w górę i w dół.

W zdecydowanej większości tuneli montuje się rynny oparte na słupkach wbitych w grunt. To standard, który zdaniem Mateusza Antasa jest dobrym rozwiązaniem. Wybór między słupkami a podwieszeniem zaczyna się od pytania, co plantator chce osiągnąć.

Rynna podwieszana wymaga mocniejszej konstrukcji tunelu

Żeby podwiesić rynny, konstrukcja tunelu musi być mocniejsza niż standardowa. Musi udźwignąć ciężar rynien z matami, roślinami i nasyconym wodą podłożem, i to nie przez rok czy dwa, ale tak, żeby po pięciu, sześciu czy siedmiu latach nie doszło do odkształceń. Mocniejsza konstrukcja to więcej materiału, a więc wyższy koszt inwestycji.

Moja opinia jest taka, że rynna na słupach spełnia swoje założenie i funkcjonuje bardzo dobrze. Jeżeli inwestor chce osiągnąć na przykład większe zagęszczenie, oczywiście większym kosztem inwestycji, to podwieszenie rynny ma sens.

Mateusz Antas, AZ Tunel

Podwieszenie ułatwia utrzymanie trawnika pod rynnami

Mateusz Antas wskazuje jeszcze jeden argument za systemem podwieszanym, który nie dla wszystkich jest istotny. Jeśli plantator albo jego doradca kładzie nacisk na dobrze utrzymany trawnik pod rynnami, łatwiej o niego bez słupków. Nie trzeba wykaszać trawy wokół każdego z nich i nie jest potrzebny do tego specjalistyczny sprzęt. Dlaczego trawnik w ogóle ma znaczenie, wyjaśniamy w dalszej części artykułu.

Na jakiej wysokości ustawić rynnę?

Rynny wymyślono po to, żeby praca przy truskawce odbywała się w wygodnej pozycji. AZ Tunel zaleca, żeby słupek po wbiciu miał wysokość od 105 do 120 cm. Ta wysokość wpływa na wygodę zbioru, sadzenia i pielęgnacji, w tym usuwania rozłogów.

Najpierw odpływ pożywki, potem ergonomia

Wysokości nie da się jednak dobrać wyłącznie pod wygodę pracowników. Podstawowym zadaniem rynny jest odprowadzanie nadmiaru pożywki. Nie można dopuścić do tego, żeby woda zalegała w rynnie.

Jeżeli woda zalega w rynnie, będzie dusiła korzenie. Nie będzie powietrza w doniczce czy w macie, będzie zalewała korzeń, a to ma bezpośredni wpływ na uprawę, również na rozwój chorób korzeniowych.

Mateusz Antas, AZ Tunel

Dopiero gdy warunek odpływu jest spełniony, wysokość rynny ustawia się tak, żeby była wygodna dla ludzi. Jak to pogodzić w praktyce, zależy przede wszystkim od ukształtowania terenu.

Płaski teren to najtrudniejsza lokalizacja dla rynien.

Zbigniew Jarosz zapytał, czy zdarzyło się, że plantator nie mógł założyć rynien ze względu na ukształtowanie pola. Mateusz Antas odpowiada, że do tej pory firma nie odmówiła żadnej realizacji. Zaskakujące może być to, że najtrudniejszy jest teren idealnie płaski.

Zbigniew Jarosz wskazał spadek rynny rzędu 2 promili, czyli 0,2 procent. Oznacza to 2 mm na każdy metr długości, a więc 20 cm różnicy wysokości na 100 metrach rynny. W praktyce, jeśli rynna na jednym końcu nawy jest zamontowana 125 cm nad gruntem, to po 100 metrach na drugim końcu znajduje się na wysokości 105 cm. Na płaskim polu cały ten spadek trzeba uzyskać wyłącznie przez różnicę wysokości słupków, więc jeden koniec rynny jest wyraźnie wyżej niż drugi, a przy dłuższych nawach różnica rośnie. Uciążliwe jest to nie tyle przy montażu, ile później, w codziennej pracy. Przy opryskach trzeba poprawiać ustawienie belki opryskiwacza, a zbieracze na wyższym końcu muszą sięgać wysoko.

Najwygodniejszy jest teren przygotowany tak, żeby miał jednolity spadek na całej długości pola. Rynna biegnie wtedy równolegle do gruntu, na stałej wysokości nad ziemią, a spadek zapewnia sam teren. Wpływa to nie tylko na jakość i szybkość wykonania tuneli i rynien, ale przede wszystkim na wygodę ich użytkowania przez kolejne lata. To uzupełnienie tego, o czym Mateusz Antas mówił w odcinku 7 o przygotowaniu terenu pod tunele.

O co pytać wykonawcę rynien? Stal, powłoka, profil i sposób wykonania.

Zapytany, co jest najważniejsze w rynnie, Mateusz Antas odpowiada, że wszystkie elementy: materiał, kształt i wykonanie. Każdy z nich warto omówić z dostawcą przed zamówieniem.

Gatunek stali i powłoka decydują o cenie i trwałości

Podstawowym czynnikiem, który wpływa także na cenę, jest gatunek stali, z której formuje się rynnę, oraz jej powłoka. Różne materiały kosztują różnie i różnie zachowują się w czasie. Chodzi o wytrzymałość na korozję, ale też o twardość, czyli o to, czy rynna nie ugnie się pod ciężarem doniczek lub mat z mokrym podłożem i roślinami.

Profil z kanałami i daszkiem w osi rynny

Ważny jest też kształt rynny. Powinna mieć przetłoczenia, czyli kanały odprowadzające wodę. Mateusz Antas uważa, że warto, żeby w osi rynny znajdowało się przetłoczenie w formie daszka. Daszek zwiększa wytrzymałość rynny na obciążenie, a gdy na rynnie leży mata uprawowa, unosi jej środek nad dnem. Dzięki temu dolna część strefy korzeniowej jest lepiej napowietrzona.

Rynna gięta na miejscu, bez wynajmu ciężkiego sprzętu

AZ Tunel wykonuje rynny w gospodarstwie klienta. Firma przywozi blachę w kręgach i własną profilarkę, która formuje rynnę na wymaganą długość i wprowadza ją bezpośrednio do tunelu. Mimo że giętarka jest bardzo ciężka, firma dojeżdża nią na kołach do miejsca pracy i nie wymaga od plantatora specjalistycznego sprzętu. Mateusz Antas zwraca uwagę, że to ważne, bo wynajem ciężkiego sprzętu generuje dodatkowe koszty.

Rynny wykonuje się zwykle w miesiącach z krótkim dniem. Mimo to, przy spełnionych warunkach, AZ Tunel jest w stanie wyprofilować rynny na około hektar w ciągu jednej dniówki.

Jak długo wytrzymuje rynna w uprawie bezglebowej?

Zbigniew Jarosz zwrócił uwagę, że rynna pracuje w trudnych warunkach. Stale ma kontakt z pożywką, w której są agresywne sole, takie jak saletra wapniowa, oraz kwasy używane do zakwaszania pożywki.

Gwarancja AZ Tunel na rynny odpowiada gwarancji producenta materiału i wynosi dwa lata. W praktyce pierwsze rynny firma wykonała sześć lat temu, gdy kupiła profilarkę, i według Mateusza Antasa wszystkie są nadal w bardzo dobrym stanie.

Nie obserwujemy żadnych śladów korozji białej ani rudej, żadnych odkształceń ani utraty pasywacji metalu. Materiał, z którego korzystamy, był używany przez lata w innych krajach europejskich, takich jak Anglia czy Holandia. Używane rynny z tych krajów przyjeżdżają do nas nawet po piętnastu latach i są dobrym materiałem.

Mateusz Antas, AZ Tunel

Od strony redakcji wyjaśnijmy, że biała korozja to nalot produktów korozji powłoki cynkowej, a ruda korozja oznacza, że rdzewieje już stal pod powłoką. Przy zakupie rynien warto więc pytać nie tylko o gwarancję, ale też o rodzaj i grubość powłoki ochronnej oraz o to, jak dany materiał sprawdził się w praktyce w innych gospodarstwach.

Ile kosztują rynny pod truskawkę na hektar?

Rynny są tańsze niż tunele. Według Mateusza Antasa ich koszt to około 60 procent wartości inwestycji w tunele, czyli rzędu 150 do 200 tys. zł netto za wyposażenie jednego hektara. Razem z tunelem, stacją nawozową i podłożem, o których mówiliśmy w poprzednich odcinkach, daje to pełniejszy obraz budżetu uprawy bezglebowej truskawki.

Trawa pod rynnami to nie dekoracja

Zbigniew Jarosz wrócił na koniec do tematu, który niektórzy traktują jako kwestię estetyki. Zadbany trawnik pod rynnami robi wrażenie, ale jak zauważa Mateusz Antas, nikt nie ponosiłby takich kosztów wyłącznie dla wyglądu.

Susza w tunelu w pełni owocowania

W obecnych warunkach klimatycznych w tunelu w lecie, w pełni owocowania, może panować bardzo niebezpieczna susza. Zwiększa presję szkodników, obniża jakość owoców i zaburza fizjologię roślin. Zbigniew Jarosz nazwał to wprost, chodzi o zbyt wysokie VPD, czyli deficyt prężności pary wodnej. Im jest wyższy, tym suchsze powietrze i tym mocniej rośliny są zmuszane do transpiracji. Zapowiedział, że szczegółowo omówi ten temat z Jarosławem Barszczewskim w jednym z kolejnych odcinków.

Podlany, nisko skoszony trawnik paruje i nawilża powietrze w tunelu, a więc obniża VPD. Mateusz Antas podkreśla jednak, że to nie jest rozwiązanie obowiązkowe. Dobrze utrzymana trawa poprawia warunki uprawy, ale nie każde gospodarstwo musi ją mieć.

Przędziorek lubi sucho i ciepło

Pamiętajcie, że przędziorek, z którym bardzo często jest największy problem, jeżeli chodzi o szkodniki, to stworzenie, które nie lubi wilgoci, a lubi wysokie temperatury i sucho.

dr hab. Zbigniew Jarosz, prof. Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie

Mateusz Antas dodał obserwację z własnego gospodarstwa. Lustrację plantacji pod kątem przędziorka zaczyna od miejsc najcieplejszych i najsuchszych, położonych najwyżej, gdzie najsłabiej dociera ruch powietrza, bo tam warunki najbardziej sprzyjają przędziorkowi.

Agrotkanina biała czy czarna?

Zbigniew Jarosz zapytał, czym zastąpić trawę. Mateusz Antas przyznał, że jeśli chodzi o utrzymanie czystości pod rynnami, agrotkaniny są wskazane. Mateusz Antas, który odwiedza w ciągu roku ponad dwieście gospodarstw, spotyka kilkanaście, w których grunt wyłożono tkaniną, zarówno białą, jak i czarną.

Zbigniew Jarosz przytoczył przykład gospodarstwa, które postawiło na czarną agrotkaninę. Jak mówi, w sezonie nie dało się tam opanować termiki, bo czarny materiał nagrzewał się i oddawał ciepło do tunelu. Mateusz Antas przyznał, że mogło tak być. Temat tkanin zasługuje na osobny materiał i do niego wrócimy.

Przejazdy bez okrywy to kurz na owocach

Pozostawienie przejazdów bez żadnej okrywy też ma swoje skutki. Po pewnym czasie owoce przy przejazdach zaczynają się kurzyć. W większości polskich tuneli z truskawką grunt wygląda tak jak w stacji Boryna, tam, gdzie jest wilgoć, rośnie trawa, regularnie koszona, a w przejazdach powstaje ubite klepisko. Na zwięzłej glebie takie klepisko się sprawdza. Na glebie lekkiej, luźnej kurz może stanowić problem.

Jeśli macie pytania o rynny, ich dobór czy montaż, dzwońcie i piszcie do Mateusza Antasa albo do zespołu Doradcy Jagodowego. Telefony znajdziecie na planszy na końcu filmu.

Podsumowanie

  • Standardem w tunelach są rynny oparte na słupkach. To rozwiązanie sprawdzone i tańsze.
  • Rynny podwieszane mają sens przy większym zagęszczeniu nasadzeń, ale wymagają mocniejszej, droższej konstrukcji tunelu, która nie odkształci się po latach.
  • System przesuwny jest dostępny, ale stosuje się go rzadko. W wersji AZ Tunel rynny przesuwają się w poziomie.
  • Słupek po wbiciu powinien mieć od 105 do 120 cm wysokości, z myślą o wygodzie zbioru, sadzenia i usuwania rozłogów.
  • Warunek nadrzędny to odpływ pożywki. Woda nie może zalegać w rynnie, bo dusi korzenie i sprzyja chorobom korzeniowym.
  • Spadek rynny rzędu 2 promili to 20 cm na 100 metrach, na przykład od 125 do 105 cm. Najtrudniejszy jest teren idealnie płaski, najlepiej przygotować pole z jednolitym spadkiem na całej długości.
  • Pytaj dostawcę o gatunek stali i powłokę. To one decydują o cenie, trwałości i odporności rynny na ugięcie.
  • Wybieraj profil z kanałami odpływowymi i przetłoczeniem w formie daszka w osi rynny. Daszek wzmacnia rynnę i napowietrza spód maty.
  • Rynny formowane na miejscu z kręgów blachy oszczędzają koszt wynajmu ciężkiego sprzętu. AZ Tunel profiluje rynny na około hektar dziennie.
  • Koszt rynien to około 60 procent wartości tuneli, rzędu 150 do 200 tys. zł netto na hektar.
  • Podlany, nisko skoszony trawnik pod rynnami obniża VPD, poprawia warunki uprawy i ogranicza sprzyjające przędziorkowi suche powietrze.
  • Lustrację na przędziorka zaczynaj od najcieplejszych, najsuchszych i najsłabiej przewietrzanych miejsc w tunelu. Uważaj na czarną agrotkaninę, która nagrzewa tunel.

Najczęściej zadawane pytania

Rynny na słupkach czy podwieszane: co wybrać pod truskawkę?

W większości tuneli sprawdzają się rynny na słupkach i to one są standardem. Rynny podwieszane mają sens, gdy plantator chce uzyskać większe zagęszczenie albo łatwiej utrzymać trawnik pod rynnami. Wymagają jednak mocniejszej i droższej konstrukcji tunelu.

Na jakiej wysokości montuje się rynny do truskawki?

AZ Tunel zaleca wysokość słupka po wbiciu od 105 do 120 cm. Ostateczną wysokość ustala się tak, żeby najpierw zapewnić właściwy spadek i odpływ pożywki, a dopiero potem wygodę pracy.

Czy rynny można zamontować na każdym terenie?

Według Mateusza Antasa tak, firma nie odmówiła do tej pory żadnej realizacji. Najtrudniejszy jest teren idealnie płaski, bo spadek rynny, rzędu 2 promili, czyli 20 cm na 100 metrach, trzeba wtedy uzyskać różnicą wysokości słupków. Najwygodniejsze jest pole z jednolitym spadkiem na całej długości.

Na co zwrócić uwagę przy wyborze rynien?

Najważniejsze są:

  • gatunek stali i rodzaj powłoki ochronnej,
  • profil z kanałami odpływowymi i przetłoczeniem w formie daszka w osi,
  • sposób wykonania, najlepiej na miejscu, bez wynajmu ciężkiego sprzętu.

Ile kosztują rynny pod truskawkę na hektar?

Według Mateusza Antasa około 60 procent wartości tuneli, czyli rzędu 150 do 200 tys. zł netto na hektar.

Czy pod rynnami warto utrzymywać trawnik?

Nie jest to obowiązkowe, ale podlany, nisko skoszony trawnik nawilża powietrze w tunelu i obniża VPD. To ogranicza suszę powietrzną w pełni owocowania, sprzyjającą przędziorkowi i pogarszającą jakość owoców.

Opracowanie: Albert Zwierzyński, Doradca Jagodowy, 21 listopad 2026

21 listopada 2026
Wszelkie Prawa Zastrzeżone © 2026 Doradca Jagodowy | Realizacja i projekt strony: Artyści Reklamy