Czy wolny kapitał i dobrze wyglądająca uprawa u sąsiada to wystarczający powód, żeby wejść w bezglebową uprawę truskawki, maliny czy jeżyny? I od czego zacząć, żeby nie powielać błędów, które inni plantatorzy już popełnili? Na te pytania odpowiada nowy cykl Doradcy Jagodowego, nagrany w stacji badawczo-rozwojowej firmy Boryna, w miejscu, gdzie pięć lat temu startował nasz poprzedni projekt o uprawach pod osłonami. Kilkadziesiąt odcinków poprowadzi plantatora krok po kroku przez tunel, podłoże kokosowe, nawadnianie, fertygację i żywienie roślin. Pierwszy odcinek ukaże się 21 października 2026 roku o godzinie 20:00 na kanale Doradcy Jagodowego na You Tube.

Dlaczego truskawka powędrowała z gleby na stoły i w kokos?

Pięć lat temu, na tej samej stacji, Adam Borzęcki z firmy Boryna, dr hab. Zbigniew Jarosz i Jarosław Barszczewski, po rozmowach z kolejnymi praktykami, uznali, że truskawka musi powędrować wyżej. Powody były wtedy czysto agrotechniczne takie jak choroby odglebowe, szkodniki glebowe, trudność w zarządzaniu klimatem i brak kontroli nad terminem zbioru. Uprawa w podłożu nad powierzchnią gleby odcina roślinę od zainfekowanego stanowiska, a osłona daje wpływ na temperaturę i wilgotność, czyli na tempo dojrzewania owoców. Wtedy też powstał cykl materiałów o tym, jak wejść w uprawę pod osłonami, jak ją chronić i jak nawozić. Ten cykl nadal jest dostępny na kanale You Tube.

Dziś do tej listy doszedł argument, który w wielu gospodarstwach waży najwięcej, ergonomia pracy i koszt ludzi. Plantacji nie da się prowadzić bez rąk do pielęgnacji, a przede wszystkim do zbioru. Praca przy owocach na wysokości rynny lub stołu jest szybsza i mniej obciążająca niż zbiór w pochyleniu nad zagonem. Przy rosnących stawkach i kurczącej się dostępności pracowników przekłada się to wprost na koszt kilograma owoców. Stąd naturalny krok wyżej, z upraw pod w glebie w uprawy bezglebowe pod osłonami.

Kapitał to za mało. Na czym plantatorzy najczęściej tracą przy wejściu w kokos?

Do zespołu Doradcy Jagodowego coraz częściej dzwonią osoby spoza branży, które zbudowały kapitał w innych dziedzinach i szukają drugiej lub trzeciej nogi biznesu. Truskawka na stołach czy w rynnach wygląda u sąsiada albo w internecie bardzo przekonująco, więc pada pytanie, mam na przykład milion złotych do zainwestowania, czy wejście w taką uprawę ma sens? Takich rozmów odbyliśmy kilkanaście. To samo pytanie zadaliśmy praktykom, Adamowi Borzęckiemu, który od pięciu lat prowadzi uprawę na stacji, Rafałowi Popławskiemu i kilku innym plantatorom.

Odpowiedź nie mieści się w jednym zdaniu, bo uprawa w podłożu wybacza znacznie mniej niż uprawa w gruncie. Przy małej objętości podłoża przypadającej na roślinę błąd w nawadnianiu czy w składzie pożywki odbija się na korzeniach w ciągu dni, a nie tygodni. Wielu inwestorów i plantatorów podjęło decyzje, które po pierwszym sezonie okazały się nietrafione, źle dobraną konstrukcję, podłoże, system nawadniania albo program żywienia. Cykl ma pokazać te miejsca, zanim zostaną wydane pieniądze.

Kilka pytań jakie zostały zadane ekspertom w czasie nagrań.

• wchodzić w kokos czy nie wchodzić, a jeśli tak, to kiedy;
• od jakiej skali zacząć: od 20 arów czy od razu od 20 hektarów;
• jak utrzymać stabilne pH pożywki;
• jak zapewnić równomierne pH i EC na całej długości magistrali;
• jakie nawozy wybrać do fertygacji, wieloskładnikowe czy jednoskładnikowe, mineralne, organiczne czy mieszane.

Większość tych pytań pochodzi bezpośrednio od plantatorów. Często słyszymy to samo zdanie, wiem, że trzeba, ale na razie się boję i nie wiem dokładnie, jak to zrobić. Część pytań wynika z doświadczenia doradczego, czyli z tego, na czym plantator najczęściej ponosi porażkę i przed czym trzeba go przestrzec.

Cztery ogniwa technologii, tunel, podłoże, nawadnianie i nawozy

Uprawa w kokosie działa jak łańcuch, w którym najsłabsze ogniwo wyznacza wynik całej plantacji. Dlatego w projekcie biorą udział cztery firmy technologiczne, które razem dostarczają kompletną technologię uprawy pod osłonami w podłożu kokosowym. Każda z nich odpowiada w cyklu za swój obszar.

Konstrukcja tunelu, rynny i automatyka z AZ Tunel

Pierwszym elementem jest osłona. AZ Tunel dostarcza tunele wraz z wyposażeniem i automatyką, folie do ich przykrycia oraz rynny uprawowe, w których można prowadzić truskawkę i inne gatunki. To polska firma, która wyrosła z praktyki. Mateusz Antas, prezes firmy, sam jest plantatorem i projektuje konstrukcje pod potrzeby, które zna z własnej produkcji.

AZ Tunel ma siedzibę w Czermnej na Podkarpaciu i od sześciu lat projektuje oraz buduje konstrukcje do uprawy pod osłonami, tunele pojedyncze i zblokowane, mini-tunele do uprawy stołowej, stoły uprawowe oraz rynny szklarniowe. Konstrukcję dobiera do rodzaju uprawy i warunków lokalnych gospodarstwa. Więcej informacji na stronie aztunel.pl.

Podłoże kokosowe z  Vegra

Drugim ogniwem jest podłoże kokosowe. Vegra dostarcza maty z kokosem oraz podłoże kokosowe do uprawy w doniczkach, nie tylko dla truskawki, ale dla wszystkich gatunków prowadzonych w ten sposób. W ocenie zespołu wyróżnia ją jakość kokosu i dopracowanie mat, które firma przygotowuje na wymiar konkretnego obiektu. Zanim zdecydowaliśmy się polecić te podłoża, przez dwa lata obserwowaliśmy je w uprawie. Do tej pory się sprawdziły.

Vegra to polski producent podłoży kokosowych do intensywnej uprawy truskawki, borówki i innych roślin pod osłonami. W ofercie są maty uprawowe Vegra coco mat, mieszanki Vegra coco mix i gotowe doniczki w folii Vegra coco pot. Według producenta podłoża mają stabilne pH i niskie początkowe EC, a wymiary maty oraz układ otworów można dopasować do infrastruktury obiektu. Więcej informacji na stronie vegra.eu.

Nawadnianie i fertygacja pod kontrolą pH i EC z  Ha-Dwa-O Gniezno.

Trzecim ogniwem jest woda. W uprawie bezglebowej nawadnianie to nie tylko kroplowniki, przez które pożywka trafia do podłoża, ale cały system sterowania. Dobrze zaprojektowana instalacja nawadniania i fertygacji powinna sama informować plantatora, gdy zadane parametry, przede wszystkim pH i EC pożywki, wyjdą poza ustalony zakres. Przy małej objętości podłoża taki alarm często daje jedyną szansę na reakcję, zanim ucierpi system korzeniowy.

Ha-Dwa-O z Piekar koło Gniezna od 2002 roku projektuje, montuje i serwisuje systemy nawadniania i fertygacji, buduje zbiorniki na wodę i wykonuje zgrzewanie rur PE. Firma pracuje na sprzęcie uznanych producentów, między innymi Rivulis, Naan, Arkal i Bermad, który importuje bezpośrednio z fabryk. Realizacje prowadzi w całej Polsce i w krajach Unii Europejskiej. Więcej informacji na stronie ha-dwa-o.pl.

Nawozy do fertygacji  Haify.

Czwarte ogniwo to pożywka. Skoro instalacja jest gotowa, trzeba zdecydować, co przez nią podawać. Nawozy wieloskładnikowe czy jednoskładnikowe? Mineralne, organiczne, a może mieszane? Na te pytania odpowiadają w cyklu specjaliści firmy Haifa. To jedyny partner technologiczny spoza Polski, a o wyborze zdecydowała jakość nawozów i szeroka oferta, od żywienia roślin, przez produkty o działaniu stymulującym, po preparaty pomagające utrzymać czystość i higienę instalacji fertygacyjnej. Ten ostatni obszar bywa pomijany, a zanieczyszczone kroplowniki oznaczają nierówne dawki wody i pożywki w obrębie kwatery.

Haifa Group to izraelski producent nawozów specjalistycznych, znany przede wszystkim z azotanu potasu Multi-K. W ofercie są także saletra wapniowa Haifa Cal, w pełni rozpuszczalne nawozy wieloskładnikowe Poly-Feed, nawozy o kontrolowanym uwalnianiu Multicote i biostymulatory HaifaStim. Firma ma zakłady produkcyjne w Izraelu, Francji i Kanadzie, a jej nawozy trafiają do plantatorów w ponad stu krajach. Więcej informacji na stronie haifa-group.com.

Kto odpowiada na pytania plantatorów? Eksperci i praktycy cyklu Z Gleby W Kokos.

Gospodarzem cyklu jest dr hab. Zbigniew Jarosz, prof. Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, który występuje w dwóch rolach. Z jednej strony zadaje trudne, wnikliwe pytania, także o sprawy, o których w branży oficjalnie się nie mówi. Z drugiej strony jako ekspert dopytuje, weryfikuje i dopowiada, tak aby każdy poruszony wątek został do końca wyjaśniony.

Obok partnerów technologicznych w cyklu biorą udział partnerzy merytoryczni. Jarosław Barszczewski, doradca ds. żywienia roślin w firmie Calfert, rozwijał się zawodowo razem z uprawami bezglebowymi w Polsce. Adam Borzęcki z firmy Boryna to pomysłodawca projektu, od którego pięć, sześć lat temu zaczęła się uprawa truskawki nad gruntem na stacji, a zarazem współtwórca grupy Premium Berry, zajmującej się organizacją i sprzedażą owoców w Europie. Gościem cyklu jest Rafał Popławski z gospodarstwa Raff-Berry, który przeszedł całkowicie na uprawę bezglebową. Opowie, dlaczego podjął tę decyzję, jak przeprowadził zmianę krok po kroku oraz jakie przyniosła mu sukcesy i porażki.

Boryna to gospodarz i pomysłodawca stacji badawczo-rozwojowej w Starych Olszynach.

Boryna z Załusk na Mazowszu od ponad 30 lat zaopatruje gospodarstwa w środki ochrony roślin i nawozy, prowadząc przy tym doradztwo dla producentów owoców jagodowych. W ramach firmy działają także Boryna Plant, dostawca sadzonek truskawek i malin, oraz sklep internetowy wPolu.pl. Na stacji badawczo-rozwojowej firmy powstają nagrania cyklu. Więcej informacji na stronie boryna.eu.

Calfert silny partner merytoryczny w żywieniu i biostymulacji roślin

Calfert z Warszawy dostarcza nawozy, biostymulatory i preparaty mikrobiologiczne dla upraw ogrodniczych i rolniczych, w tym linię nawozów do fertygacji Fertygold. Zalecenia nawożenia i biostymulacji opiera na testach polowych i współpracy z jednostkami naukowymi, a plantatorom oferuje bezpłatne konsultacje doradcze. Więcej informacji na stonie calfert.pl.

Kiedy i gdzie oglądać odcinki cyklu Z Gleby W Kokos?

Pierwszy odcinek ukaże się w środę 21 października 2026 roku około godziny 20.00 na kanale YouTube Doradca Jagodowy. Kolejne premiery będą odbywać się dwa razy w tygodniu, w środy i soboty. Odcinki trwają po 10 do 15 minut, są dynamiczne i skupione na konkretnych zagadnieniach.

Każde nagranie zostanie osadzone także na stronie doradcajagodowy.pl. W notatkach do odcinka znajdą się materiały dodatkowe takie jak linki, pliki PDF, krótkie filmy i grafiki, które rozwijają szczegóły omawianego tematu. W kilkanaście minut nie da się omówić wszystkiego, dlatego to, co nie zmieściło się w nagraniu, trafi na stronę w formie graficznej. Kilkunastosekundowe zajawki pojawią się na TikToku, Facebooku i Instagramie, ale pełna treść będzie dostępna na YouTube i na stronie Doradcy Jagodowego.

Po zakończeniu cyklu przygotujemy ankiety na podstawie których powstaną webinary doszkalające.

Seria nagrań nie zamyka tematu. Na stronie Doradcy Jagodowego pojawią się ankiety Google, w których będzie można zadać pytania, jakie zostały po obejrzeniu odcinków. Na zebrane pytania ponownie odpowiedzą zaproszeni eksperci, specjaliści i przedstawiciele firm. Jeśli pytań będzie dużo, zorganizujemy specjalny webinar lub transmisję na żywo. Dla plantatora, który właśnie decyduje, czy wejść w kokos, możliwość dopytania o własne wątpliwości bywa cenniejsza niż sam materiał.

Podsumowanie

• Uprawa bezglebowa w kokosie rozwiązuje problem chorób i szkodników glebowych, daje kontrolę nad klimatem i terminem zbioru, a dziś także nad ergonomią i kosztem pracy przy zbiorze.
• Wolny kapitał i dobry wygląd plantacji u sąsiada nie są podstawą do inwestycji. Decyzja wymaga znajomości całej technologii, zanim zostaną wydane pieniądze.
• Skala na start jest jedną z kluczowych decyzji: kilkadziesiąt arów albo od razu kilkanaście hektarów. Cykl pokaże ją na przykładach praktyków.
• Technologię trzeba planować jako łańcuch: konstrukcja tunelu i rynien, podłoże kokosowe, system nawadniania i fertygacji, program żywienia.
• System fertygacji powinien alarmować o wyjściu pH i EC poza zadany zakres, bo w małej objętości podłoża błąd szybko odbija się na korzeniach.
• Równomierne pH i EC na całej długości magistrali to warunek wyrównanego wzrostu roślin w całej kwaterze.
• Dobór nawozów zaczyna się od decyzji: wieloskładnikowe czy jednoskładnikowe, mineralne, organiczne czy mieszane.
• Czystość i higiena instalacji fertygacyjnej to osobny obszar zabiegów, a nie dodatek do nawożenia.
• Pierwszy odcinek: środa 21 października 2026, około godziny 20.00, kanał YouTube Doradca Jagodowy. Kolejne premiery w środy i soboty.
• Materiały dodatkowe do odcinków będą na doradcajagodowy.pl, a pytania po zakończeniu cyklu można zadać w ankietach.

 

Najczęściej zadawane pytania

Czym różni się uprawa bezglebowa od uprawy pod osłonami w gruncie?

W uprawie pod osłonami w gruncie roślina rośnie w glebie, a tunel chroni ją przed opadami i daje wpływ na klimat. W uprawie bezglebowej roślina rośnie w podłożu, najczęściej kokosowym, w rynnach lub na stołach nad powierzchnią gruntu, a wodę i składniki pokarmowe dostaje wyłącznie przez system fertygacji. Odcięcie od gleby usuwa problem chorób i szkodników glebowych, ale przenosi całą odpowiedzialność za żywienie roślin na plantatora i instalację.

Czy mając kapitał z innej branży, warto inwestować w uprawę truskawki w kokosie?

Sam kapitał nie wystarcza. Uprawa w podłożu wymaga znajomości całej technologii: konstrukcji, podłoża, nawadniania i żywienia, a także organizacji pracy i zbytu. To samo pytanie zadaliśmy praktykom, Adamowi Borzęckiemu i Rafałowi Popławskiemu, a ich odpowiedzi znajdą się w kolejnych odcinkach cyklu.

Od jakiej powierzchni zacząć uprawę bezglebową truskawki?

To jedno z najczęstszych pytań, które padało w czasie nagrań: 20 arów czy od razu 20 hektarów. Praktycy omówią w cyklu, od czego zależy ta decyzja i jakie konsekwencje niesie wybór skali na start.

Dlaczego kontrola pH i EC jest tak ważna w uprawie w kokosie?

Podłoże ma niewielką objętość w przeliczeniu na roślinę, więc odchylenie pH lub EC pożywki szybko przekłada się na stan korzeni. Dlatego system fertygacji powinien informować plantatora o wyjściu parametrów poza zadany zakres. Równie ważna jest równomierność pH i EC na całej długości magistrali, bo od niej zależy wyrównanie roślin w kwaterze.

Jakie firmy dostarczają technologię w cyklu „Z gleby w kokos”?

Partnerami technologicznymi są cztery firmy:

• AZ Tunel: tunele, wyposażenie i automatyka, folie, rynny uprawowe;
• Vegra: maty i podłoża kokosowe;
• Ha-Dwa-O: systemy nawadniania i fertygacji;
• Haifa: nawozy do fertygacji.

Partnerami merytorycznymi są Calfert i Boryna, na której stacji badawczo-rozwojowej powstają nagrania.

Gdzie i kiedy można oglądać odcinki?

Premiera pierwszego odcinka odbędzie się w środę 21 października 2026 roku około godziny 20.00 na kanale YouTube Doradca Jagodowy. Nowe odcinki będą pojawiać się w środy i soboty, a każdy z nich zostanie osadzony na stronie doradcajagodowy.pl razem z materiałami dodatkowymi.