Czy wiesz, że plantatorzy, którzy w sezonie 2025 zapominali o wietrzeniu tuneli, stracili praktycznie plon? Że nawet odmiana Alba, uznawana za najbardziej “odporną” na ekstremalne warunki, przynosiła małe, zniekształcone owoce niemożliwe do sprzedaży? Uprawa truskawek w tunelach foliowych na przyspieszony zbiór dała zarobić wielu producentom, ale tylko tym, którzy odpowiednio dbali o zarządzanie klimatem wewnątrz obiektu. Dr hab. Zbigniew Jarosz i Albert Zwierzyński w rozmowie przed Kongresem Jagodowym 2026 omawiają trzy kluczowe zagadnienia, które zadecydowały o sukcesie lub porażce w minionym sezonie: kontrolę temperatury i wilgotności, precyzyjne nawadnianie, fertygację oraz biologię kwitnienia i zapylania. W tym artykule znajdziesz konkretne wskazówki, które możesz wdrożyć już w nadchodzącym sezonie, aby uniknąć błędów popełnionych przez innych plantatorów.
Przegrzewanie roślin w tunelu, masakra sezonu 2025.
Sezon 2025 pokazał brutalnie, jak wielkie znaczenie ma właściwe zarządzanie temperaturą w tunelach foliowych. Jak podkreśla dr Jarosz, w pewnym momencie było, kolokwialnie mówiąc, masakra. Plantatorzy, którzy zapomnieli, że tunele trzeba wietrzyć, po prostu polegili.
Mit zamkniętego tunelu, w którym truskawki rosną same, został definitywnie obalony. Przekonanie, że można zamknąć tunel, zostawić truskawkę w środku i szczęśliwie czekać do zbiorów, to przepis na porażkę i klęskę. A jak bardzo była to klęska? Zamiast pełnowartościowego plonu wielu plantatorów zbierało małe, zniekształcone owoce, które w pewnym momencie nie dało się w ogóle sprzedać.
Co szczególnie bolesne, dotyczyło to nawet odmiany Alba, która uchodzi za odmianę o dużych owocach i najbardziej odporną na skrajnie niekorzystne czynniki klimatyczne. Jeśli Alba nie wytrzymała stresu termicznego, inne odmiany miały jeszcze mniej szans.
Problem przegrzewania wynika z podstawowej fizyki. Tunel foliowy działa jak szklarnia – promieniowanie słoneczne przedostaje się przez folię, ogrzewa glebę i rośliny, a ciepło zostaje zamknięte wewnątrz. W słoneczny dzień temperatura wewnątrz tunelu może przekroczyć 40-45 stopni Celsjusza, podczas gdy na zewnątrz jest zaledwie 20-25 stopni.
Rośliny truskawek są wrażliwe na wysokie temperatury. Powyżej 30 stopni procesy fotosyntezy zostają zahamowane, roślina zaczyna się bronić przed przegrzaniem poprzez zwiększone parowanie, ale jeśli nie ma wystarczająco dużo wody w glebie, zamyka aparaty szparkowe i w efekcie przestaje rosnąć. Kwiaty i młode zawiązki owoców są szczególnie wrażliwe – przy temperaturach powyżej 32-35 stopni dochodzi do ich uszkodzenia, deformacji, a często całkowitego zasychania.
Jak niwelować stres przegrzania roślin, doświadczenie z basenu Morza Śródziemnego.
Aby pomóc plantatorom w opanowaniu zarządzania temperaturą w tunelach, organizatorzy Kongresu Jagodowego zaprosili Daria Bittoniego z firmy Haifa. To specjalista od agrotechniki operujący w basenie Morza Śródziemnego – Włochy, Hiszpania, Grecja – regionach, gdzie problemy z wysokimi temperaturami są codziennością.
D. Bittoni został poproszony o opracowanie tematu: jak zabezpieczyć rośliny przed przegrzaniem, jak regulować temperaturę i wilgotność powietrza wewnątrz obiektu. To nie jest teoria – to praktyczna wiedza z regionów, gdzie producenci od dziesięcioleci radzą sobie z ekstremalnymi warunkami klimatycznymi.
Kluczowe metody obejmują, odpowiednie wietrzenie (manualne lub automatyczne systemy otwierania tuneli), stosowanie siatek cieniujących, które redukują nasłonecznienie o 30-50 procent, mgłowe systemy chłodzenia, które obniżają temperaturę poprzez parowanie wody, oraz odpowiednie zarządzanie nawadnianiem, które pomaga roślinom radzić sobie ze stresem termicznym.
Podczas kongresu D. Bittoni przedstawi konkretne rozwiązania dostosowane do polskich warunków, uwzględniające specyfikę tuneli foliowych stosowanych w naszym kraju oraz realia ekonomiczne polskich gospodarstw.
Nawadnianie i fertygacja, precyzja decyduje o jakości i zysku.
Mimo że o nawadnianiu i fertygacji mówi się wiele, pytania plantatorów wciąż napływają. Jak nawadniać, ile wody, jak ustawić EC, jak ustawić pH? Te pytania zadają nie tylko początkujący, ale także zaawansowani producenci, którzy szukają odpowiedzi na coraz bardziej szczegółowe, detalistyczne kwestie.
Dr Jarosz przypomina fundamentalną prawdę: owoc truskawki zawiera niemalże 90 procent wody. Z jednej strony tę wodę musimy dozować, bo na tej wodzie zarabiamy – im większy owoc, tym wyższa cena za kilogram. Z drugiej strony, nawadnianie za dużą dawką wody prowadzi do strat.
Owoc traci swój shelf life, traci jakość, staje się miękki. Wtórnym efektem jest atak przez szarą pleśń lub inne choroby. Owoce jagodowe nie wytrzymują transportu, nie leżą na półce sklepowej, konsument nie jest zadowolony. To klasyczna pułapka – chcemy dużego plonu, więc podlewamy intensywnie, a w efekcie tracimy na jakości i trwałości owoców.
Aby rozwiać wszelkie wątpliwości i podać konkretne wytyczne – którą odmianę na jakim typie gleby podlewamy ile razy w tygodniu i jaką dawką – zaproszono prof. Waldemara Tredera z Instytutu Ogrodnictwa PIB w Skierniewicach.
Profesor Treder opowie, jak precyzyjnie nawadniać i fertygować truskawkę, żeby z jednej strony zoptymalizować plon, a z drugiej nie ryzykować wzrostem presji chorobowej ani spadkiem jakości i trwałości plonu. To będzie wiedza oparta na wieloletnich badaniach prowadzonych w Instytucie, ale przedstawiona w sposób przystępny i gotowy do wdrożenia w gospodarstwie.
Biologia kwitnienia i zapylania niedoceniany, a kluczowy temat w tunelowej uprawie truskawek.
Kolejnym problemem sezonu 2025 w tunelach było kwitnienie i zapylanie, a właściwie – problem prawidłowego zapylania. Ten temat powierzono Albertowi Zwierzyńskiemu, którego dr Jarosz nazywa człowiekiem od zadań specjalnych w Doradcy Jagodowym. Jak się nikt nie chce podjąć tematu, bo uważa, że jest trudny, to dostaje go Albert.
I rzeczywiście, biologia kwitnienia i biologia zawiązywania owoców jest bardzo trudna, bardzo złożona. To fizjologia roślin – przedmiot, który na studiach ogrodniczych lub rolniczych przechodzi się tak samo ciężko jak chemię organiczną czy biochemię. Fizjologia roślin nie kojarzy się studentom najlepiej, ale jest niezwykle ważna.
Od biologii kwitnienia zależy plon, potencjał, wielkość owoców i ostatecznie zysk. Z tego biorą się pieniądze.
Plantatorzy uprawiający odmiany powtarzające owocowanie opanowali tę sztukę. Uczą się, jak zarządzać fleszami, jak je wydłużać lub skracać, stosują różne techniki stymulacji. Ale w truskawce tunelowej, w tradycyjnej truskawce czerwcowej, praktycznie nie mówi się o biologii. Zakłada się, że truskawka ma zakwitnąć, wydać plony i tyle. A to jest bardzo złożony, skomplikowany proces.
Albert Zwierzyński zapowiada, że dotknie literatury naukowej, ale przede wszystkim przedstawi temat bardzo praktycznie. Nie sztuką jest tylko zacytować publikacje różnych badaczy i ekspertów. Sztuką jest zebrać to w taki sposób, abyście Państwo już w sezonie 2026 mogli wziąć te rekomendacje i wdrożyć na swoich plantacjach.
Jak osiągnąć balans wzrostu wegetatywno-generatywnego?
Plantatorzy dzwonią z konkretnym problemem, gdzie jest ten optymalny punkt? Z jednej strony chcemy przyspieszyć, zastymulować jak najszybciej wybijanie kwiatostanów, bo im wcześniejszy zbiór, tym lepsza cena. Z drugiej strony wiemy, że przy takim przyspieszaniu spada potencjał, spada wielkość owocu. W momencie, kiedy nie radzimy sobie z termiką, pojawiają się problemy z zapylaniem.
Albert Zwierzyński podkreśla: musisz znaleźć ten złoty środek, złoty balans. I to jest dopiero połowa roboty. Balans wzrostu wegetatywno-generatywnego to sztuka. Najpierw odpowiednie wyprowadzenie korzeni, potem masy liściowej, a dopiero później wprowadzenie rośliny we wzrost generatywny.
Jeżeli za bardzo roślinę wybujamy we wzroście wegetatywnym, krzaki będą piękne, rozłożyste, z masą liści, ale pieniędzy z tego za dużo nie będzie. Nikt nie chce skupować liści truskawki. Konsumenci chcą owoce. Rozłogi to nie jest cel plantatora – celem są piękne, duże, smaczne owoce.
Jak tego dokonać? To wymaga zrozumienia fizjologii rośliny, czynników wpływających na inicjację kwiatów, różnicowanie pąków, wzrost kwiatostanów. Wymaga umiejętności interpretacji sygnałów, które roślina wysyła – jak wygląda, jak się rozwija, jaki ma kolor liści, jak kwitnie.
A. Zwierzyński zapowiada, że poruszy te zagadnienia w sposób trudny i złożony, ale praktyczny. Da konkretne wskazówki, co robić w poszczególnych fazach rozwojowych, jak stymulować lub hamować wzrost, jak zarządzać nawożeniem azotem, potasem, fosforem, aby uzyskać optymalny balans.
Praktyczne wdrożenie, od teorii do działania w sezonie 2026
Kluczowe w całym tym przekazie jest to, że nie chodzi o akademicką wiedzę, ale o praktyczne narzędzia. Plantator po wysłuchaniu wykładów podczas Kongresu Jagodowego powinien móc wrócić do domu, usiąść, przemyśleć swoją sytuację i opracować konkretny plan działania na sezon 2026.
Jeśli mam tunele, muszę zainstalować sprawny system wietrzenia lub podjąć decyzję o zastosowaniu siatek cieniujących. Muszę ustalić harmonogram sprawdzania temperatury wewnątrz tuneli i reagowania na jej wzrost.
Jeśli uprawiam na podwyższonych zagonach z fertygacją, muszę precyzyjnie ustalić częstotliwość nawadniania, dawki wody, poziomy EC i pH w różnych fazach sezonu. Muszę mieć narzędzia do pomiaru tych parametrów i umiejętność ich interpretacji.
Jeśli chcę optymalizować kwitnienie i zawiązywanie owoców, muszę zrozumieć, w którym momencie sezonu stosować azot dla wzrostu wegetatywnego, a kiedy przejść na nawożenie potasowo-fosforowe dla wzrostu generatywnego. Muszę wiedzieć, jak interpretować wygląd roślin i odpowiednio reagować.
To wszystko wymaga wiedzy, ale także praktyki, obserwacji, wyciągania wniosków. Kongres Jagodowy ma być początkiem tej drogi – dostarczyć fundamentalnej wiedzy, na której plantator zbuduje swoje własne doświadczenie.
Praktyczne wdrożenie wiedzy to klucz – po kongresie plantator powinien móc opracować konkretny plan działania na sezon 2026, uwzględniający wszystkie omówione aspekty.
Szczegóły programu i zapisy na Kongres Jagodowy 2026, który odbędzie się 10 stycznia w hotelu Panorama w Mszczonowie, dostępne są na stronie https://doradcajagodowy.pl/kongres-2026/
